धार्मिक उत्सवाला विरोध नाही; मात्र ध्वनिप्रदूषण आणि वाहतुकीच्या अडथळ्यांवर नियंत्रण हवे—नारायण पेठेतील नागरिकाची भूमिका
हिंदजागर ऑनलाईन न्यूज पोर्टल | पुणे – पुणे महानगरपालिकेत आयोजित गणेशोत्सव पूर्वतयारी बैठकीत डीजे आणि ध्वनिप्रदूषणाच्या मुद्द्यावरून झालेल्या गदारोळानंतर विद्यानंद बापट हे नाव शहरभर चर्चेत आले आहे. गणेशोत्सवातील कर्णकर्कश डीजे, ध्वनिवर्धक आणि वाहतुकीला होणाऱ्या अडथळ्यांवर नियंत्रण आणण्याची मागणी बापट यांनी बैठकीत केली. त्यांच्या भूमिकेला काही गणेश मंडळांच्या कार्यकर्त्यांनी तीव्र विरोध केल्यानंतर सभागृहात तणावाचे वातावरण निर्माण झाले.
विद्यानंद बापट कोण?
उपलब्ध वृत्तांनुसार, विद्यानंद बापट हे पुण्यातील नारायण पेठ परिसरातील रहिवासी आहेत. ते कोणत्याही सार्वजनिक गणेश मंडळाचे प्रतिनिधी किंवा पदाधिकारी म्हणून बैठकीला गेले नव्हते. आपण एक जागरूक पुणेकर म्हणून नागरिकांची बाजू मांडण्यासाठी बैठकीला उपस्थित होतो, असे त्यांनी नंतर माध्यमांशी बोलताना स्पष्ट केले.बापट यांचा व्यवसाय किंवा एखाद्या संस्थेतील अधिकृत पद याबाबत विश्वसनीय आणि अधिकृत माहिती उपलब्ध नाही. त्यामुळे त्यांची ओळख नारायण पेठेतील नागरिक आणि ध्वनिप्रदूषणाबाबत भूमिका मांडणारे पुणेकर एवढीच निश्चितपणे समोर आली आहे.
बैठकीत नेमके काय घडले?
पुणे महानगरपालिकेत गणेशोत्सवाच्या पूर्वतयारीसाठी प्रशासन, पोलीस अधिकारी, लोकप्रतिनिधी आणि विविध गणेश मंडळांच्या प्रतिनिधींची बैठक आयोजित करण्यात आली होती. बैठकीमध्ये नागरिकांना ध्वनिप्रदूषण आणि उत्सवातील अडचणींबाबत आपले आक्षेप मांडण्याची संधी देण्यात आली.यावेळी विद्यानंद बापट यांनी हात वर करून आपली भूमिका मांडली. सोलापूरच्या धर्तीवर पुण्यातही डीजेवर वर्षभर किंवा किमान गणेशोत्सवाच्या काळात बंदी घालावी, अशी मागणी त्यांनी केली. सार्वजनिक उत्सव साजरा करताना कर्णकर्कश आवाजामुळे नागरिकांना त्रास होऊ नये आणि मिरवणुका किंवा मंडपांमुळे वाहतुकीला अडथळा निर्माण होऊ नये, याची प्रशासनाने काळजी घ्यावी, असेही त्यांनी सांगितले.
बापट यांच्या मागणीवर कार्यकर्ते आक्रमक
बापट यांनी डीजेबंदीचा मुद्दा मांडताच काही गणेश मंडळांच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांच्या भूमिकेला जोरदार विरोध केला. सभागृहात घोषणाबाजी, शाब्दिक वाद आणि गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले. परिस्थिती तणावपूर्ण बनल्यानंतर सुरक्षा रक्षक आणि पोलिसांनी बापट यांच्याभोवती सुरक्षा कडे करून त्यांना सभागृहाबाहेर नेले.काही वृत्तांमध्ये आणि प्रसारित दृश्यांमध्ये काही कार्यकर्ते बापट यांच्या दिशेने धावून गेल्याचे दिसून आले. या प्रकाराबाबत महापौर मंजूषा नागपुरे यांनी, आपल्या बसण्याच्या ठिकाणाहून नेमका प्रकार दिसला नसल्याने माहिती घेऊन तपासावे लागेल, अशी भूमिका मांडली.
या घटनेनंतर विद्यानंद बापट यांनी आपली बाजू स्पष्ट केली. गणेशोत्सव, धार्मिक स्वातंत्र्य किंवा हिंदू धर्माला आपला विरोध नाही असे त्यांनी सांगितले. सार्वजनिक ठिकाणी उत्सव साजरा करताना ध्वनिप्रदूषण होऊ नये, नागरिकांना त्रास होऊ नये आणि वाहतुकीमध्ये अडथळे निर्माण होऊ नयेत, एवढीच आपली मागणी असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.डीजे आणि अत्यंत कर्णकर्कश ध्वनिवर्धकांवर बंदी असावी, अशी भूमिका त्यांनी कायम ठेवली. ढोल-ताशा ही पुण्याच्या गणेशोत्सवाची पारंपरिक ओळख असली, तरी कोणत्याही ध्वनीमुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होत असेल तर त्याबाबत स्पष्ट नियम आणि प्रभावी अंमलबजावणी आवश्यक असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे.
गणेश मंडळांची वेगळी भूमिका
दुसरीकडे, गणेश मंडळांच्या प्रतिनिधींनी निर्बंधमुक्त आणि उत्साहपूर्ण गणेशोत्सवाची मागणी केली. डीजे आणि ध्वनिक्षेपकांसाठी दरवर्षी वेगवेगळे नियम न लावता कायमस्वरूपी आणि संपूर्ण शहरासाठी एकसमान नियमावली तयार करावी, अशी त्यांची भूमिका आहे.
ध्वनिव्यवस्थेत किती बेस आणि किती टॉप वापरता येतील, याबाबत स्पष्ट निर्णय घ्यावा, परवानग्या एक खिडकी योजनेतून द्याव्यात आणि मंजूर परवानग्या काही वर्षांसाठी वैध ठेवाव्यात, अशा मागण्याही बैठकीत मांडण्यात आल्या.
बैठकीत आणखी कोणते प्रश्न उपस्थित झाले?
बैठकीत डीजेसह रस्त्यांवरील खड्डे, धोकादायक झाडांच्या फांद्या, लटकणाऱ्या विद्युत तारा, विसर्जन मार्ग, स्वच्छतागृहे, महिलांसाठी हिरकणी कक्ष, मंडळांच्या जाहिराती, खाद्य-पाण्याचे स्टॉल आणि ऑनलाइन परवानग्यांमधील अडचणी या विषयांवरही चर्चा झाली.महापालिका प्रशासनाने रस्ते आणि पदपथ दुरुस्ती, प्रकाशव्यवस्था, स्वच्छतागृहे, हिरकणी कक्ष आणि गणेश मंडळांच्या डिजिटल मॅपिंगसाठी आवश्यक उपाययोजना करण्याचे आश्वासन दिले.
कर्णकर्कश साउंडवर पोलिसांची कठोर भूमिका
पुणे पोलिसांनी उत्सव साजरा करण्यास विरोध नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. मात्र, प्लाझ्मा, प्रेशर-मिड आणि अत्यंत तीव्र आवाज निर्माण करणाऱ्या साउंड सिस्टीमला परवानगी दिली जाणार नाही. निर्धारित ध्वनिमर्यादेचे उल्लंघन झाल्यास संबंधित यंत्रणा जप्त करून कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.
मतभेद मांडण्याचा अधिकारही महत्त्वाचा
पुण्याचा सार्वजनिक गणेशोत्सव वैभवशाली परंपरा, सामाजिक एकोपा आणि सांस्कृतिक चळवळीचे प्रतीक आहे. त्याचवेळी उत्सवामुळे प्रभावित होणाऱ्या स्थानिक नागरिकांचे प्रश्न ऐकून घेणेही प्रशासनाची जबाबदारी आहे.
उत्सव समर्थक आणि ध्वनिप्रदूषणाविरोधात आवाज उठवणारे नागरिक या दोन्ही बाजूंना शांततेत आपली भूमिका मांडण्याची संधी मिळणे आवश्यक आहे. मतभेदाला गदारोळाने नव्हे, तर चर्चा आणि नियमांच्या माध्यमातून उत्तर मिळाले पाहिजे.
— बातमीदार : गणेश मारुती जोशी,हिंदजागर ऑनलाईन न्यूज पोर्टल, पुणे
